Ana içeriğe geç

EventInn Canon Charter

Constitutional record. Yürürlük (governance_status: effective) yalnız İnsan CEO kabulü + effective_at ile. Bu belge effective-olana-kadar proposed.

1. Amaç​

Canon, geleceğin EventInn AI Engineering & Operations OS'i için tek, izlenebilir ve uluslararası-standartlardan-yararlanan (standards-informed), riskle-orantılı bilgi ve yönetişim temelidir. Canon, dağınık sohbet/not/alışkanlık yerine; kararların ne-doğru-olmalı (normative), ne-yapılacak (execution), gerçekte-ne-oldu (evidence) ve ne-öğrendik (learning) boyutlarını birbirine karıştırmadan kaydeder.

🔴 Bu aşamada uyum-düzeyi standards-informed'dur (uluslararası-standartlardan-yararlanır). Daha güçlü aligned/uyumlu iddiası ancak kontrol-eşlemesi + kanıt olgunlaşınca (Standards Profile, CAN-ASR-STDPROF-001) ayrıca ilan edilir.

2. Tek Canon ilkesi​

🔴 Tek Canon vardır. Paralel/ikili Canon olmaz. Mevcut teknik-platform (repository, Docusaurus portal, CI, artifact, Verify) korunur; yeni Canon bilgi/yönetişim-modeli sıfırdan kurulur; eski içerik legacy / non-canonical olarak ayrılır ve otomatik-olarak-Canon-sayılmaz (Legacy Policy, CAN-GOV-LEGACY-001).

3. Bağlayıcı ilkeler (12)​

  1. Tek Canon; paralel/ikili Canon yok.
  2. Eski ADR/use-case/roadmap/not otomatik-olarak yeni-Canon'a taşınmaz.
  3. Ajan-hafızası, sohbet, Müdür-notu veya Lokal Code-alışkanlığı Canon değildir.
  4. Alt-seviye kararlar üst-seviye kararları değiştiremez.
  5. Use-case kabul-edilmeden yeni ADR yazılmaz.
  6. ADR kabul-edilmeden schema/implementation başlatılmaz.
  7. Plan, uygulama ve kanıt birbirinden ayrılır (record-planes §5).
  8. accepted ile effective farklı statülerdir; effective normatif-kayıt için yetkili-kabul + effective_at, runtime için exact-SHA-evidence gerektirir.
  9. Production-gerçeği yalnız runtime + exact-SHA evidence ile doğrulanır.
  10. Uluslararası standartlara referans verilir; standart-metinleri/ücretli-içerik repository'ye kopyalanmaz.
  11. Klasör-yapısı tek-başına ISO-uyumu veya sertifikasyon-iddiası oluşturmaz.
  12. Bugünün kolaylığı yarının mimarisini rehin alamaz.

3.1 Bootstrap istisnası (kuruluş paradoksu çözümü)​

🔴 İlke 5–6 (use-case→ADR, ADR→schema/implementation) kapısı EventInn ürün, domain, veri, API ve business-implementation kararları için geçerlidir.

Canon Foundation'ın kendi metadata-şeması, kayıt-formatı, governance-template'leri ve doğrulama-araçları; onaylanmış Foundation Brief kapsamında, ürün-ADR'si olmadan kurulabilir (aksi-halde Canon doğduğu-anda kendi "ADR'siz schema yok" kuralını çiğnerdi).

🔴 Bu istisna EventInn uygulama-kodu, ürün-veritabanı-şeması, migration veya M2b için kullanılamaz — onlar tam use-case→ADR→schema kapısına tabidir.

4. Kapsam ve sınır​

Kapsam ve dışı-bırakılanlar Scope and Boundaries (CAN-CON-SCOPE-001)'de tanımlıdır. Bu Charter mevcut-uygulama-kodunu, veritabanını, production-altyapısını değiştirmez; M2b, detaylı-use-case ve yeni-ADR üretimi foundation-kabulünden sonradır.

5. Kayıt düzlemleri (record planes)​

🔴 Dört düzlem birbirinin yerine kullanılamaz:

  • Normative — ne-doğru-olmalı: strateji, politika, use-case, business-rule, ADR, kontrol, SLO.
  • Execution — ne-yapılacak: brief, görev, değişiklik, release-planı, incident-response.
  • Evidence — gerçekte-ne-oldu: commit, test, artifact, Verify-sonucu, deployment, runtime-kanıtı.
  • Learning — ne-öğrendik: metrik, nonconformity, corrective-action, incident-analizi, improvement-backlog.

6. Otorite ve yürürlük​

Karar-hakları ve risk-bazlı onay-matrisi Authority and Decision Rights (CAN-CON-AUTH-001)'de; lifecycle + approval-matrix Record Lifecycle (CAN-GOV-LCYCLE-001)'de. 🔴 Verify yürürlük-kararı vermez — yalnız evidence_status üretir; effective-kararı yetkili-owner'ın. İnsan CEO nihai-egemen; ama her tactical-kayıt İnsan-CEO-onayı gerektirmez (risk-bazlı delegasyon, CAN-CON-AUTH-001).

🔴 AI-ajan + model yönetişimi AI Agent and Model Governance (CAN-CON-AIGOV-001)'de: human-in-command · devredilemez-insan-yetkileri · least-privilege · verifier≠implementer≠owner · model/vendor-bağımsızlığı · kill-switch.

7. Bütünlük​

Her Canon-record makine-doğrulanabilir metadata taşır (Metadata Schema, CAN-GOV-META-001); kimlik Record ID Standard (CAN-GOV-IDSTD-001); izlenebilirlik Traceability Model (CAN-TRC-MODEL-001); uluslararası-standart-profili Standards Profile (CAN-ASR-STDPROF-001).

CAN-CON-CHARTER-001 · constitution/normative · governance_status: proposed → İnsan-CEO-acceptance ile effective · Canon Foundation v2.